Mutfaklarda sıklıkla tercih edilen teflon tavaların aşırı ısınması ve yüzeylerinin yıpranması insan sağlığını tehdit ediyor. İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanı Doç. Dr. Müge Ensari Özay, çizilmiş ürünlerin kanserojen madde yayma riski taşıdığını belirterek yüksek ısıda açığa çıkan kimyasal dumanların solunmasının grip benzeri rahatsızlıklara ve akciğer hasarına yol açabileceği uyarısında bulundu.
Teflon tavaların geçmişten bugüne uzanan etkilerini ve üretim sürecindeki kimyasallara yönelik hukuki yaptırımları hatırlatan Doç. Dr. Müge Ensari Özay şu bilgileri paylaştı:
Teflon tavalar ile ilgili toplum sağlığına verdiği zararlardan ötürü açılmış davalar var. Bu davalardan birinde 2005 yılında ABD Çevre Koruma Dairesi, teflon yapımının önemli bir bileşeni olan C8 olarak bilinen maddenin sağlık tehlikelerini onlarca yıldır örtbas ettiği için ilgili firmaya para cezası verdi. Teflon yapımında kullanılan PFOA (Perfloroalkil asit) olarak da bilinen C8 maddesinin kansere neden olduğu biliniyor. 2006 yılında EPA, PFOA’nın olası insan kanserojen sınıflandırmasında olduğunu doğruladı. Kanserin yanı sıra kadınlarda düşük riskini de artırdığını da söylemek mümkün.
Üretim süreçlerinde yaşanan değişimlere ve yeni kimyasal bileşenlerin araştırılmasına değinen Doç. Dr. Müge Ensari Özay sözlerini şöyle sürdürdü:
Ancak günümüzde artık PFOA teflon üretiminde kullanılmıyor. Teflon ürünlerinden PFOA çıkarılmış olsa da başka kimyasal bileşenler, yani PFAS (per- ve polifloroaklil maddeler) kullanılıyor. Teflon ürünlerde bulunan bu bileşenler sağlık açısından risk oluşturabilirler. Bu bileşenlerin doğasını ve insan vücudunu nasıl etkilediklerini daha iyi anlamak için araştırmalar devam ediyor.
Teflon kaplamaların yüksek sıcaklığa maruz kaldığında parçalanarak zehirli gazlar saldığını vurgulayan Doç. Dr. Müge Ensari Özay şu değerlendirmede bulundu:
Bilimsel çalışmalarda teflonun aşırı ısınmasıyla ilgili riskler de incelendi. 260°C’nin üzerindeki sıcaklıklarda yapışmaz pişirme kaplarındaki teflon kaplamalar parçalanmaya başlayarak havaya toksik kimyasallar salar. Bu dumanların solunması polimer dumanı ateşi olarak bilinen geçici semptomlara yol açabilir. Titreme, ateş, baş ağrısı ve vücut ağrıları gibi geçici grip benzeri semptomlar oluşturur. Başlangıç, maruziyetten 4-10 saat sonra ortaya çıkar ve durum genellikle 12-48 saat içinde düzelir. Bazı vaka çalışmaları, aşırı ısınmış teflona maruz kalmanın akciğer hasarı gibi yan etkileri olduğunu da bildiriyor.
Mutfakta teflon gereçler kullanılırken dikkat edilmesi gereken kurallara dikkat çeken Doç. Dr. Müge Ensari Özay tavsiyelerini şu maddelerle sıraladı:
Özellikle çizilmiş ve yıpranmış tavalar ‘kanserojen maddeler’ oluşturması nedeniyle kullanılmamalı,
Yemek pişirme esnasında çıkan dumanların solunmaması için iyi bir havalandırma tesisatının bulunmasına dikkat edilmeli,
Teflon tencere ve tavaların yüzeyini çizebilecek metal ve sert mutfak eşyaları kullanmaktan kaçınılmalı,
Yemeğin tencere ve tavalardaki metallerle temas halinde olduğu süre en aza indirilmeli,
Teflon kapları kullanmaya başlamadan önce çizilmeyi önlemek için az miktarda yağ kullanılmalı,
Ayrıca bakteri oluşumunu önlemek ve gıda kaynaklı hastalık riskini azaltmak için pişirme kapları her seferinde iyice temizlenmeli
